Hoe kan de erfbelasting tussen echtgenoten worden geoptimaliseerd in België?

Het belang van het huwelijksstelsel
Het huwelijksvermogensstelsel vormt ontegensprekelijk de hoeksteen van een doordachte successieplanning tussen echtgenoten. De twee meest voorkomende stelsels zijn:

• Het stelsel van gemeenschap van goederen

Het stelsel van gemeenschap van goederen, ook wel het wettelijk stelsel genoemd, houdt in dat alle goederen die tijdens het huwelijk worden verworven gemeenschappelijk zijn. Goederen die u vóór het huwelijk bezat, of die u via schenking of erfenis ontvangt, blijven daarentegen persoonlijk eigendom.

• Het stelsel van scheiding van goederen

Bij het stelsel van scheiding van goederen blijft het vermogen van elke echtgenoot te allen tijde volledig afzonderlijk.

Een stelsel dat stilaan in onbruik geraakt, is het stelsel van algehele gemeenschap waarbij alle goederen gemeenschappelijk zijn, ongeacht hun oorsprong. 

Tot slot stellen we vast dat steeds meer koppels kiezen voor een huwelijk onder het stelsel van scheiding van goederen. Vervolgens voegen ze hier een beperkte gemeenschap aan toe waarin welbepaalde goederen worden ingebracht. Dit komt neer op een soort gemeenschap “à la carte”.

Kernvragen om uw huwelijksstelsel goed te kiezen

Welke keuze voor een huwelijksvermogensstelsel het meest geschikt is, hangt volledig af van de doelstellingen van de echtgenoten. Daarbij spelen vaak een aantal belangrijke vragen en overwegingen een rol:

• Willen de echtgenoten de langstlevende partner maximaal beschermen en hem of haar bij het overlijden van de eerste echtgenoot de volledige nalatenschap laten ontvangen?
• Is het hoofddoel fiscaal van aard, bijvoorbeeld om de erfbelasting zoveel mogelijk te beperken?
• Willen de echtgenoten een onderscheid maken tussen kinderen, bijvoorbeeld bij een tweede huwelijk?
• Of gaat het vooral om het waarborgen van het financiële welzijn van de langstlevende echtgenoot, terwijl de erfbelasting tegelijkertijd wordt geminimaliseerd?

Technieken om de successierechten tussen echtgenoten te optimaliseren

De belangrijkste technieken die tussen echtgenoten worden toegepast, zijn onder andere:

• Schenkingen tussen echtgenoten

Schenkingen tussen echtgenoten zijn een handige manier om de partner zowel financieel als fiscaal te beschermen, aangezien er bij overlijden geen erfbelasting verschuldigd is, mits de voorwaarden rond termijn en registratie worden nageleefd.

Belangrijk om te weten: dit zijn de enige schenkingen die volgens het Belgische Burgerlijk Wetboek herroepbaar zijn (“ad nutum”).

Let wel, deze techniek kan enkel worden toegepast op eigen vermogensbestanddelen en niet op gemeenschappelijke goederen.

• Het beding van aanwas

Een aanwasbeding tussen echtgenoten wordt vooral gebruikt om de langstlevende partner te beschermen, zeker wanneer het de bedoeling is om de rechten van een afstammeling te beperken. Correct opgesteld en toegepast kan dit beding bovendien aanzienlijke fiscale voordelen opleveren.

• Het testament

Een testament kan bepalen dat de gezinswoning aan de langstlevende echtgenoot wordt toegewezen, zodat hij of zij kan profiteren van de vrijstelling van erfbelasting op de gezinswoning. Deze vrijstelling geldt in alle drie de gewesten van België.

Bijzonder geval van wettelijke samenwonenden

Er bestaan uiteraard nog andere technieken, maar deze moeten altijd per situatie worden bekeken en vragen om een aanpak op maat. Het is ook belangrijk op te merken dat de wettelijke samenwoning steeds meer overeenkomsten vertoont met het stelsel van scheiding van goederen, met grotendeels dezelfde regels. Een cruciaal verschil blijft echter dat een wettelijk samenwonende partner niet automatisch erft van de andere partner. In zo’n geval is het dus essentieel om een testament op te stellen.

Conclusie over de successierechten tussen echtgenoten
Het optimaliseren van de successierechten tussen echtgenoten vraagt om een persoonlijke aanpak. Huwelijksstelsel, schenkingen tussen echtgenoten, het beding van aanwas en testamenten zijn allemaal waardevolle instrumenten om de erfbelasting te verlichten en de langstlevende echtgenoot te beschermen. Omdat elke situatie uniek is, is een analyse op maat onmisbaar.

De experts van Pareto begeleiden koppels in elke stap van hun successieplanning: van de keuze van het huwelijksstelsel en fiscale strategieën tot de opmaak van clausules of testamenten en de coördinatie met notarissen. Neem vandaag nog contact op voor een eerste vrijblijvende afspraak en ontvang heldere, neutrale adviezen om de toekomst van uw koppel veilig te stellen.

Voor meer informatie over erfbelasting of persoonlijk advies kunt u altijd terecht bij de experts van Pareto.